Wiertła składane — ekonomiczne rozwiązanie dla dużych średnic

Przy większych średnicach koszt wiertła litego z pełnego węglika może być wysoki, zwłaszcza gdy narzędzie pracuje intensywnie i wymaga regularnej wymiany. Wiertła składane rozwiązują ten problem w inny sposób — zamiast wymieniać całe narzędzie, zużyte elementy skrawające zastępuje się nowymi płytkami, a korpus pozostaje w użyciu.

Takie rozwiązanie jest szczególnie interesujące w produkcji seryjnej, przy większych średnicach otworów i tam, gdzie ważny jest koszt narzędzia w całym okresie jego eksploatacji. Nie oznacza to jednak, że wiertło składane zawsze będzie lepsze od litego VHM. Wybór zależy od średnicy, rodzaju materiału, wymaganej dokładności i warunków pracy obrabiarki.

Jak zbudowane jest wiertło składane?

Podstawą wiertła składanego jest stalowy korpus wielokrotnego użytku. W jego przedniej części znajdują się precyzyjnie wykonane gniazda, w których montowane są wymienne płytki skrawające. W wielu konstrukcjach korpus posiada również wewnętrzne kanały doprowadzające chłodziwo bezpośrednio do strefy skrawania.

Najczęściej stosuje się dwie płytki pełniące różne funkcje. Płytka centralna pracuje bliżej osi wiertła, natomiast płytka obwodowa odpowiada za zewnętrzną część wykonywanego otworu. Z tego powodu mogą różnić się geometrią i nie powinny być zamieniane miejscami.

Płytki mocowane są mechanicznie w przygotowanych gniazdach. Dzięki temu ich wymiana nie wymaga lutowania ani wymiany całego korpusu. To właśnie możliwość wielokrotnego wykorzystania korpusu stanowi jedną z najważniejszych zalet tej konstrukcji.

Jak wygląda wymiana płytek w wiertle składanym?

Wymiana płytek jest stosunkowo prosta, ale dokładność montażu ma bezpośredni wpływ na dalszą pracę narzędzia. Po zauważeniu zużycia krawędzi, wykruszeń lub pogorszenia jakości wykonywanego otworu płytkę należy zdemontować, a jej gniazdo dokładnie oczyścić z wiórów i pozostałości chłodziwa.

Nową płytkę montuje się we właściwym gnieździe i dokręca zgodnie z zaleceniami producenta narzędzia. Szczególnie ważne jest prawidłowe rozróżnienie płytki centralnej i obwodowej oraz zachowanie odpowiedniego momentu dokręcania.

Po wymianie warto wykonać próbny otwór i sprawdzić jakość powierzchni oraz pracę narzędzia. Pozwala to wychwycić ewentualne nieprawidłowe osadzenie płytki jeszcze przed rozpoczęciem właściwej produkcji.

Płytka centralna i obwodowa nie zawsze zużywają się w tym samym tempie. Przy pracy seryjnej warto więc posiadać w zapasie oba typy płytek.

Wiertło składane czy lite VHM — co jest bardziej opłacalne?

Największa różnica dotyczy kosztu eksploatacji. W przypadku wiertła litego zużycie części skrawającej oznacza konieczność regeneracji lub wymiany całego narzędzia. W konstrukcji składanej wymieniane są przede wszystkim płytki, natomiast korpus pozostaje w maszynie i może pracować dalej.

Nie należy więc oceniać narzędzia wyłącznie na podstawie jego ceny zakupu. Przy dużej liczbie wykonywanych otworów znacznie ważniejszy staje się koszt przypadający na jeden wykonany detal oraz czas potrzebny na obsługę i wymianę narzędzia.

Kiedy warto wybrać wiertło składane?

Największy sens ekonomiczny wiertła składane mają przy większych średnicach oraz powtarzalnej produkcji. W takich zastosowaniach cena pełnowęglikowego narzędzia rośnie, a możliwość pozostawienia korpusu i wymiany wyłącznie płytek może znacząco obniżyć koszty eksploatacyjne.

Rozwiązanie to dobrze sprawdza się również wtedy, gdy regularnie obrabiany jest ten sam lub podobny materiał. Zmiana zastosowania może wtedy wymagać jedynie dobrania odpowiedniej geometrii i gatunku płytki, o ile producent danego systemu przewiduje takie możliwości.

Wiertło składane nie zawsze będzie jednak najlepszym rozwiązaniem. Przy bardzo małych średnicach wybór takich systemów jest ograniczony, a gdy wykonywane są pojedyncze otwory, prostsze narzędzie lite może być wygodniejsze w zastosowaniu.

Co decyduje o trwałości wiertła składanego?

Sam fakt zastosowania wymiennych płytek nie gwarantuje niskich kosztów pracy. Duże znaczenie ma stan gniazd w korpusie. Jeżeli zostaną uszkodzone mechanicznie lub płytka będzie nieprawidłowo osadzona, może pogorszyć się dokładność wykonywanego otworu, a w skrajnym przypadku uszkodzeniu może ulec również sam korpus.

Znaczenie ma także dobór płytki do obrabianego materiału. Inna geometria i gatunek mogą być stosowane do zwykłej stali, inne do stali nierdzewnej czy materiałów trudnoskrawalnych.

Przy większych średnicach szczególnie istotne jest również skuteczne chłodzenie i odprowadzanie wiórów. Dlatego wiele profesjonalnych wierteł składanych wykorzystuje chłodzenie wewnętrzne doprowadzane bezpośrednio w okolice krawędzi skrawających.

Wiertła składane — kiedy ekonomia przemawia za wymiennymi płytkami?

Wiertło składane warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy narzędzie pracuje regularnie, wykonywane są większe średnice otworów, a koszty zużycia narzędzi zaczynają mieć zauważalny udział w całym procesie produkcyjnym.

Najważniejszą zaletą pozostaje możliwość wielokrotnego wykorzystania korpusu. Po zużyciu krawędzi skrawających wymienia się płytki, a nie całe narzędzie. Przy odpowiednio dobranym zastosowaniu pozwala to ograniczyć zarówno koszt eksploatacji, jak i czas potrzebny na obsługę narzędzi.

Z kolei tam, gdzie najważniejsza jest bardzo wysoka dokładność, wykonywane są małe średnice albo liczba otworów jest niewielka, warto również porównać to rozwiązanie z klasycznym wiertłem litym VHM.

FAQ — najczęstsze pytania o wiertła składane

Czy wiertło składane nadaje się do stali nierdzewnej?

Tak, pod warunkiem zastosowania odpowiednich płytek przeznaczonych do danej grupy materiałowej. Znaczenie ma zarówno geometria płytki, jak i jej gatunek oraz powłoka.

Czy płytka centralna i obwodowa są takie same?

Nie. Pracują w innych częściach otworu i mogą mieć inną geometrię. Powinny być montowane wyłącznie w przeznaczonych dla nich gniazdach.

Ile razy można wymieniać płytki w jednym korpusie?

Korpus jest przeznaczony do wielokrotnego użytkowania. Jego trwałość zależy jednak między innymi od stanu gniazd, prawidłowego montażu płytek i warunków pracy.

Kiedy wiertło składane jest bardziej opłacalne od VHM?

Przewaga ekonomiczna jest szczególnie widoczna przy większych średnicach i produkcji seryjnej, ponieważ po zużyciu krawędzi wymienia się płytki zamiast całego narzędzia.